Isı Geri Kazanım Sistemlerinde Plakalı mı, Rotorlu mu Tercih Edilmeli?

Endüstriyel tesislerde ve ticari binalarda mekanik tasarımın en kritik "Trade-off" (ödünleşim) noktası, ısı geri kazanım ünitesinin seçimidir. Proje masasında yapılan yanlış bir tercih; ya işletme maliyetlerinin (OPEX) yıllarca yüksek kalmasına ya da hijyen standartlarının (GMP, DIN 1946-4) ihlal edilmesine neden olur.

Axvorn Engineering olarak sahada sıkça karşılaştığımız soru şudur: "Yatırım maliyetini mi (CAPEX) öncelemeliyim, yoksa operasyonel verimliliği mi?"

Bu makalede, Rotorlu (Rotary) ve Plakalı (Plate) ısı geri kazanım sistemlerini; termodinamik verimlilik, sızdırmazlık riskleri ve yatırım geri dönüş süreleri açısından mühendislik perspektifiyle analiz ediyoruz.

1. Rotorlu Isı Geri Kazanım (Rotary Wheel): Yüksek Verim, Nem Transferi

Rotorlu tip ısı geri kazanım üniteleri, hava akımları arasına yerleştirilen ve sürekli dönen bir tekerlek (matris) prensibiyle çalışır. Egzoz havasından alınan ısı enerjisi, dönen metal yüzeyde depolanır ve taze havaya aktarılır.

Teknik Avantajlar

• Maksimum Verimlilik: %75 ile %85 arasında değişen ısıl verim değerlerine ulaşabilir. Bu, piyasadaki en yüksek verimlilik oranlarından biridir.

• Latent (Gizli) Isı Transferi: Sorpsiyon kaplamalı rotorlar sadece sıcaklığı (duyulur ısı) değil, nemi de (gizli ısı) transfer eder. Bu özellik, nem kontrolünün kritik olduğu ve soğutma yükünün yüksek olduğu tesislerde soğutma grubu (Chiller) yatırımını düşürür.

• Kompakt Tasarım: Santral boyutunu (Footprint) küçültür, mekanik odada yer kazandırır.

Riskler ve Limitler

• Çapraz Kirlenme (Cross-Contamination): Havanın %100 ayrışması garanti edilemez. Egzoz havası ile taze hava arasında %3-5 oranında (EATR - Exhaust Air Transfer Ratio) karışım riski vardır.

• Kullanım Kısıtı: Toksik gaz, ağır koku veya patojen riski taşıyan (Hastane, İlaç Üretimi, Kimya Laboratuvarı) alanlarda kullanılmamalıdır.

2. Plakalı Isı Geri Kazanım (Plate Heat Exchanger): Tam Hijyen, Sıfır Temas

Plakalı eşanjörler, taze hava ve egzoz havasının ince metal plakalarla birbirinden tamamen ayrıldığı statik sistemlerdir. Hava akımları birbirine karışmaz, sadece plakalar üzerinden ısı transferi gerçekleşir.

Teknik Avantajlar

• %100 Sızdırmazlık: Egzoz havası ile taze hava fiziksel olarak temas etmez. Bu özellik, plakalı sistemleri "Hijyenik Klima Santralleri" için tek geçerli seçenek yapar.

• Bakım Kolaylığı: Hareketli parça (motor, kayış, rulman) yoktur. Arıza riski ve bakım maliyeti rotorlu sistemlere göre çok daha düşüktür.

• Standartlara Uyumluluk: İlaç, Gıda ve Hastane projelerinde (DIN 1946-4) zorunluluktur.

Riskler ve Limitler

• Daha Düşük Verim: Standart çapraz akışlılarda %50-60, karşıt akışlılarda %70 civarında verim alınır. Rotorlu sistemlere göre termal verimi bir miktar daha düşüktür.

• Donma Riski: Çok soğuk iklimlerde, egzoz tarafındaki yoğuşma suyunun donmasını engellemek için "Bypass" veya "Ön Isıtıcı" kullanılması gerekir, bu da verimi dönemsel olarak düşürebilir.

3. Karşılaştırma Matrisi: Hangi Sistem Sizin İçin Doğru?

Bir mühendislik firması olarak önerimiz şudur: Seçimi marka değil, prosesin ihtiyacı belirler.

Sonuç: Tesisiniz İçin En Karlı Seçimi Birlikte Yapalım

Isı geri kazanım sistemi, bir kez kurulur ve 15-20 yıl boyunca işletme giderlerinizi doğrudan etkiler. Yanlış eşanjör seçimi, her ay havaya atılan binlerce dolar anlamına gelir.

Axvorn Engineering olarak, tesisinizin ihtiyaçlarını analiz ediyor, tarafsız bir mühendislik yaklaşımıyla sizin için en doğru (Verimli ve Güvenli) sistemi projelendiriyoruz.

Enerji giderlerinizi ve proses güvenliğinizi riske atmayın.

Projeniz İçin 48 Saatte Ücretsiz Teknik Değerlendirme Alın